Akira Kurosawa denilince akıllara hep Japon samurai filmleri gelir ama bu film yönetmenin tek Japonca olmayan eseridir. Kurosawa’nın para sıkıntısı çektiği ve hatta intihar etmeyi düşündüğü zamanlarda Sovyet yapımcılardan bu filmi çekmek için teklif gelir. Aynı yıl içerisinde hem Oscar hem de Moskava Şenliği’nde büyük ödülü kazanan bu film, yani Dersu Uzala, 1975 yılında Sovyet-Japon ortak yapımcılığında ortaya koyulan bir Rus askeri haritacı ekibini ve karşılarına kendisini doğayla bütünleştirmiş şekilde yaşayan yaşlı bir avcıyla tanışmasını pürüzsüz güzellikle ele almaktadır. Dersu Uzala, yaşam şekli ve bilgeliği ile ekibi ve özellikle ekibin kaptanı Vladimir Arsenev’i çok etkiler. Mekansal ve karakter bakımından gelişim çizgisini çok iyi izleyen, yaşam şekli olarak tamamen farklı olan iki adamın derin arkadaşlık duygularını ayrı bir güzel yansıtan bir yapımdır. Bana göre Kurosawa’nın Seven Samurai filmden sonra en iyi ortaya koyduğu filmlerinden biridir. Dersu, ilk başta eğitimsiz bir adam gibi gözükürken yaptığı tahminler, incelemeler ve büyük tecrübesi ile olsun kendinden başka da herkesi düşünebilen bir kalbiyle kendisini çok çabuk sevdiren bir karakterdir.

Film kaptan Vladimir Arsenev’in bir takım inşaat için temizlenmekte olan ormandaki çalışanlara arkadaşının mezarının yerini sormasıyla başlıyor ve geçmişi hatırlaması şekilde olaylara giriyor. O yıkılan ormandan sonra kameralarımız derin güzel ormana doğru açılıyor ve kaptan ve ekibinin seferini görüyoruz. Gece olunca benim favori adamım Dersu karşılarına çıkıyor. Ufak sohbetlerden sonra kaptan “Sen buraları iyi biliyorsun bize öncülük eder misin?” diye soruyor ama Dersu düşünmem lazım diyerek derin bir sessizliğe giriyor. Sabah olduğunda ise Dersu direkt ekibin önünde konumunu almış önderlik etmeye başlamıştır. Askerler ukalalık ve trollük edasında ilk başta Dersu’ya pek kulak asmazlar ama ortamın her türlü analizi çıkarabilen Dersu karşısında etkilenmemeleri çok uzun sürmez. Daha sonrasında ekibin bir kısmı ayrılır. Kaptan, Dersu ve iki askerle yollarına devam eder ekip. Askerler kamp kurmak için bir yerde çalışırken Dersu ile Kaptan biraz daha ileriyi araştırmak isterler. Ama sonrasında yaklaşan fırtınadan dolayı geri yollarını bulamazlar ve sadece otlardan oluşan bir tundrada kaybolurlar, kısa sürece içinde bir sığınak kurmaları gerekmektedir. İkisi de acıkmış ve aşırı yorgun haldedirler ama ellerini çabuk tutmazlarsa asla sağ kurtulamayacaklarını biliyorlardır. Dersu hemen otları kesmeye başlaması gerektiğini söyler kaptana. İkisininden uzun uzun ot kesip toplarken ki o bitap halleri izlemek en geren sahnelerden biridir. Kaptan aşırı yorgun düşer ve bayılır. Dersu tek başına sığınacak bir alan kurmuştur ve onun sayesinde Kaptan kurtulmuştur. Dersu’nun bilgeliği onları büyük bir felaketten korumuştur. Sabah ortam sakinleştiğinde askerleri bulurlar. Kaptan artık şehre dönmesi gerektiğini Dersu’ya söyler ve onu da davet eder. Ama Dersu başka bir yerde avcılık yapıp para kazanacağını söyler bu yüzden yolları ayrılır.

Fırtınası gelmeden önce

Beş yıl sonra Kaptan yine ormana sefere çıkar ve içinde Dersu’yu yeniden görme umuduyla araştırmalarını yapmaktadır. Bir akşam üzeri askerlerden birinin yaşlı bir avcının Kaptanı sorduğunu öğrenir. Büyük özlem ve mutlulukla Dersu’nun nerede olduğunu bulmak için ormanın derinliklerine atılır. Uzakta bir yerde yürüdüğünü görür eski dostunun ve birbirlerine doğru bağırışlarıyla o kavuşma içimi ısıtır. Dersu yine önderliği eline almıştır ve kaptanın içi daha rahattır. Dersu gibi biriyle bu zorlu yerleri aşmak onun için kolay bir durum almaya yeniden başlar. Tahtadan elle yapılmış bot ile nehirde gittikleri bir anda akıntıya feci şekilde kapılırlar. Askerler ve kaptan kaçmayı başarır ama Dersu hala o şeyin üzerindedir. Sonrasında kendini nehrin ortasında bir ağaç dalında asılı tutunmaya atılır. Dersu’yu oradan kurtarmaları gerekmektedir. Ama ne yapacaklarını tam bilmezler. Neyse ki Dersu çözümü onlara bağırır. Güçlü gözleriyle hangi ağacı kesip kendisine doğru uzatılması gerektiğini onlara işaret eder. Kurtulan Dersu ile sonrasında ekibin hoş zamanlar geçirdiği, bol bol fotoğraf çektirdikleri sahneler gelir ekrana. Mutlu ve iyi mood içindedir Dersu ve diğerleri.

Kısa bir süre sonra unutkanlığı ve dikkatsizliği artmaya başlayan Dersu yine de bir kaplanın onları takip ettiğini hisseder. Kaplanı korkutmaya ve uzaklaştırmaya çalışırlar ama Dersu yanlışlıkla kaplana ateş eder. Bunu yaptığı için çok üzgündür çünkü orman insanları ormana taparlar ve bu hamlesinden dolayı orman tanrısı onu cezalandırmaya başka bir kaplanın gönderileceğine inanmaktadır. Bu saatten sonra o neşeli mutlu Dersu’muzun yerini asabi, sinirli bir Dersu alır. Ve yaşının iyice ilerlemesiyle görüş yeteneğin ve hislerinin gitgide azaldığı için artık avcılık yapmaya yeterli değillerdir. Kaptan, Dersu’yu şehre yanına almayı planlar. Ama Dersu şehirdeki kurallara alışık değildir. Şehir merkezindeki ağaçları kesmemesi gerektiğini veya suyun bile parayla satıldığını öğrenmek onu üzen şeylerdir. Dersu, Kaptanı ve Kaptanın ailesini sevmesine rağmen çok huzursuzdur ve Kaptandan ormana dönebilmek için izin ister. Kaptan da bu isteğini reddetmemesi gerektiğini düşünüp ona daha iyi bir tüfek vererek gitmesine izin verir. Çok uzun sürmeden bir haber gelir, üzerinde sadece Kaptanın iletişim bilgilerinin olduğu ölmüş bir adam bulunduğunu öğrenir. Onun Dersu olduğundan emindir ve bir hırsızın o yeni tüfeği çalmaya çalışırken öldürdüğünü öğrenir.

Son sahne film boyunca en buruk hissettiğim an olmuştur. Filmin bu kadar çok duyguyu ayrı ayrı iyi motiflemesi benim üzerimde büyük bir etkiye sahip bir filmdir. Görüntü zaten Kurosawa filmlerinin hepsinde olduğu gibi resim tablosundan çıkmış gibiler. Hikaye olarak Akira Kurosawa’dan Japonca bir film izlemeyecek olmak beni biraz endişelendirmişti çünkü Japon efsanelerini izlemeyi seviyordum ama aşırı beğendiğim farklı tarzda bir filmi oldu. Hafif maceralı dram filmlerini seviyorsanız hoşunuza gidecek bir filmdir.

One thought on “Dersu Uzala (1975) Spoilerlı İnceleme

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s